Tình trạng vi phạm PLLĐ ở DNNNN: Vẫn còn phổ biến
22/11/2016

Theo thống kê của Sở LĐ-TB&XH, bình quân hàng năm toàn tỉnh có từ 350 đến 400 doanh nghiệp được thành lập mới, tạo thêm nhiều việc làm cho người lao động (NLĐ). Việc thực hiện pháp luật lao động (PLLĐ) cơ bản đã đi vào nền nếp. Tuy nhiên, ở nhiều doanh nghiệp ngoài nhà nước (DNNNN), FDI tình trạng vi phạm pháp luật lao động còn phổ biến.

Vi phạm về hợp đồng lao động (HĐLĐ), BHXH, BHYT, ký kết thoả ước lao động tập thể, xây dựng thang bảng lương, chế độ lao động cho nữ CNLĐ, trốn đóng kinh phí công đoàn... đang là những vi phạm phổ biến ở nhiều DNNNN. Điều này không chỉ vi phạm Bộ luật Lao động mà còn làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và lợi ích của NLĐ.

 

Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH Âu Lạc thông tin đến công nhân Tổ Môi trường - Cây cảnh về lộ trình trả nợ BHXH của Công ty.

 

VI PHẠM Ở NHIỀU LĨNH VỰC

Tháng 7 vừa qua, đoàn kiểm tra của Sở LĐ-TB&XH, LĐLĐ tỉnh tiến hành kiểm tra tình hình thực hiện PLLĐ, BHXH và Quy chế dân chủ tại một số doanh nghiệp, trong đó có Chi nhánh Công ty TNHH MTV Vật liệu xây dựng và Xây lắp thương mại BMC - Khách sạn BMC Thăng Long (phường Bãi Cháy, TP Hạ Long).

Quá trình kiểm tra cho thấy, nội dung các bản HĐLĐ của đơn vị còn thoả thuận chung chung về BHXH, BHYT, trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân; còn 3 lao động đang thử việc chưa được ký HĐLĐ, có 9 lao động đã hết hạn HĐLĐ đang làm việc nhưng chưa được ký lại... Tại thời điểm kiểm tra, chi nhánh chưa có hồ sơ thể hiện việc tổ chức hội nghị NLĐ năm 2016 để đánh giá việc thực hiện thỏa ước lao động tập thể do Công ty ký, ban hành. Công ty vẫn còn 26 lao động đang chịu mức lương tham gia BHXH dưới mức tối thiểu vùng theo quy định. Thang bảng lương và mức lương tối thiểu của Công ty đang được Chi nhánh áp dụng chưa đảm bảo đúng quy định. Dù đã thực hiện các chế độ thai sản khá tốt nhưng Chi nhánh chưa có chính sách riêng cho lao động nữ về tuyển dụng lao động, bổ nhiệm, đề bạt lao động nữ...

Thực trạng trên không chỉ ở riêng Chi nhánh Công ty TNHH MTV Vật liệu xây dựng và Xây lắp thương mại BMC - Khách sạn BMC Thăng Long. Theo ông Vũ Sỹ Hùng, Trưởng Phòng Lao động Tiền lương - BHXH, Sở LĐ-TB&XH, việc ký kết HĐLĐ đối với doanh nghiệp khu vực ngoài quốc doanh vẫn còn tình trạng giao kết hợp đồng chuỗi (liên tục ký HĐLĐ thời hạn dưới 12 tháng hoặc đủ 12 tháng), kéo dài thời gian học nghề, tập nghề. Thực chất đấy là HĐLĐ nhưng doanh nghiệp lại chưa thực hiện đầy đủ quyền lợi cho NLĐ. Tình trạng này thường rơi vào các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng, chế biến thuỷ sản, sản xuất vật liệu xây dựng... Về nội dung của HĐLĐ, tuy đã đủ những nội dung chính theo quy định, song còn mang tính hình thức hoặc chưa cụ thể, chưa sát với công việc, chưa được cụ thể hoá theo quy định tại Điều 4 Nghị định 05/2015/NĐ-CP. Đặc biệt, HĐLĐ đối với những đối tượng không thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc, các doanh nghiệp thường chưa có hoặc chưa tách riêng phần BHXH phải trả cùng với kỳ lương.

Dù ngành LĐ-TB&XH, LĐLĐ tỉnh đã tăng cường công tác hướng dẫn, vận động các công đoàn cơ sở xây dựng, thương lượng, ký kết thỏa ước lao động tập thể; LĐLĐ tỉnh duy trì cơ chế hỗ trợ cho công đoàn cơ sở 1 triệu đồng cho 1 thỏa ước lao động tập thể ký mới lần đầu nhưng số doanh nghiệp đăng ký thỏa ước lao động tập thể mới thuộc khu vực dân doanh, doanh nghiệp FDI đạt tỷ lệ thấp. Việc ký kết thỏa ước lao động tập thể ở doanh nghiệp còn mang tính hình thức, sao chép lại luật, các cam kết có lợi hơn cho NLĐ chưa nhiều. Số ít các doanh nghiệp đã cụ thể hoá và thoả thuận được nội dung có lợi hơn cho NLĐ. Đặc biệt, tình trạng trốn đóng BHXH vẫn phổ biến. Đến hết tháng 10-2016, số nợ BHXH toàn tỉnh là gần 99 tỷ đồng...

 

ĐÂU LÀ NGUYÊN NHÂN?

Nguyên nhân của tình trạng vi phạm PLLĐ trên là do nhận thức của NLĐ và người sử dụng lao động chưa đầy đủ. Với tình trạng nợ đọng BHXH, bên cạnh lý do các doanh nghiệp gặp khó khăn thì ý thức tự giác của người sử dụng lao động, NLĐ trong việc tham gia BHXH, nhất là khối doanh nghiệp dân doanh còn thấp. Do đó tỷ lệ lao động chưa được tham gia BHXH còn cao. Mức đóng BHXH, BHYT của đa số NLĐ trong các doanh nghiệp dân doanh, doanh nghiệp FDI bằng hoặc cao hơn không đáng kể so với mức lương tối thiểu của Nhà nước. Tình trạng chiếm dụng quỹ, chậm nộp BHXH vẫn còn xảy ra...

Đối với việc vi phạm HĐLĐ là do tính chất công việc không ổn định và thường xuyên; HĐLĐ chưa thực sự là kết quả của sự thoả thuận giữa NLĐ và người sử dụng lao động do nhu cầu việc làm lớn hơn cung cấp dẫn đến nội dung HĐLĐ chủ yếu do người sử dụng lao động đặt ra và NLĐ thì muốn có việc làm nên buộc phải chấp thuận.

Việc vi phạm PLLĐ còn do nhiều doanh nghiệp chưa thành lập công đoàn cơ sở. Nhận thức của NLĐ về Luật Lao động chưa sâu trong khi tổ chức công đoàn cơ sở đang hưởng lương từ chủ sử dụng lao động nên chưa thực sự đại diện cho quyền lợi chính đáng của NLĐ... Chế tài xử lý đối với các hành vi vi phạm về PLLĐ chưa đầy đủ và ở mức độ nhẹ... Về mặt quản lý nhà nước, Luật Lao động cơ bản đã ổn định, các văn bản đã được điều chỉnh đúng, tuy nhiên trong một số thời điểm, hoàn cảnh vẫn chưa phù hợp dẫn đến việc đẩy doanh nghiệp vào các sai phạm. Ví dụ, như việc doanh nghiệp phải trả lương chờ việc cho NLĐ ở các doanh nghiệp mùa vụ như ngành xây dựng; mà lao động mùa vụ thì các doanh nghiệp cũng không thể đào tạo bài bản... Bên cạnh đó, việc xây dựng, thực hiện quy chế dân chủ cơ sở, tổ chức hội nghị NLĐ, đối thoại định kỳ tại các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ hiện nay là không phù hợp. Do đó, Nhà nước cần ban hành quy định về thực hiện quy chế dân chủ cơ sở phù hợp theo quy mô lao động của doanh nghiệp, tránh tình trạng văn bản pháp luật ban hành không có tính khả thi. Tuy nhiên, có nhiều NLĐ lách luật đến sát tuổi đủ điều kiện nghỉ hưu thì đơn phương chấm dứt HĐLĐ để hưởng trợ cấp thôi việc, gây khó khăn cho doanh nghiệp và tạo ảnh hưởng xấu đến số đông NLĐ chấm dứt HĐLĐ theo. Vì thế, cần có quy định bổ sung, nếu người sử dụng lao động vẫn bố trí đúng vị trí công tác, lo đủ việc làm và thu nhập cho NLĐ bằng bình quân 6 tháng liền kề trước khi NLĐ đơn phương chấm dứt HĐLĐ, thì người sử dụng lao động không phải trả trợ cấp cho NLĐ.

Bên cạnh đó, Nhà nước cũng sớm xây dựng và ban hành thang, bảng lương khung cho các nghề cơ bản, kèm theo tiêu chuẩn để doanh nghiệp ngoài quốc doanh căn cứ áp dụng. Quy định cơ quan BHXH có trách nhiệm khi thu BHXH phải trên cơ sở thang bảng lương doanh nghiệp đã xây dựng để tránh tình trạng thất thu BHXH, ảnh hưởng quyền lợi NLĐ...

Theo Báo Quảng Ninh