Quảng Ninh là vùng đất được hun đúc bởi truyền thống cách mạng vẻ vang của giai cấp công nhân Việt Nam. Hơn một thế kỷ trước, từ cuộc Tổng bãi công ngày 12/11/1936 của thợ mỏ Hòn Gai – Cẩm Phả đã hình thành nên giá trị tinh thần bất diệt “Kỷ luật và Đồng tâm” – biểu tượng của ý chí đoàn kết, bản lĩnh, sức mạnh và khát vọng vươn lên của giai cấp công nhân Vùng Mỏ. Truyền thống quý báu ấy không chỉ là dấu ấn lịch sử mà còn trở thành nguồn lực tinh thần to lớn, động lực quan trọng để xây dựng đội ngũ công nhân Quảng Ninh trong thời kỳ mới. Bước vào giai đoạn phát triển mới, khi đất nước đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, yêu cầu đặt ra đối với đội ngũ công nhân ngày càng cao. Công nhân không chỉ là lực lượng trực tiếp sản xuất mà còn phải trở thành lực lượng tiên phong trong đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao năng suất lao động. Điều đó đòi hỏi phải tiếp tục phát huy mạnh mẽ truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, xây dựng đội ngũ công nhân hiện đại, có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp cao, tác phong công nghiệp và ý thức công dân tốt.
Hiện nay, Quảng Ninh có khoảng 400.000 công nhân lao động đang làm việc trong các ngành kinh tế trọng điểm như khai thác than, điện, cảng biển, công nghiệp chế biến chế tạo, du lịch – dịch vụ, logistics và các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh. Đây là lực lượng nòng cốt trực tiếp tạo ra của cải vật chất, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng GRDP, thu ngân sách và sức cạnh tranh của nền kinh tế tỉnh. Cùng với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ “nâu” sang “xanh”, đội ngũ công nhân Quảng Ninh đang có những bước phát triển cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu ngành nghề; trình độ chuyên môn, tay nghề, ý thức tổ chức kỷ luật và tác phong công nghiệp ngày càng được nâng cao. Nhiều doanh nghiệp đã hình thành đội ngũ lao động kỹ thuật cao, công nhân vận hành dây chuyền tự động hóa, công nghệ số, từng bước đáp ứng yêu cầu sản xuất hiện đại. Là tổ chức đại diện lớn nhất của đội ngũ công nhân, viên chức, lao động toàn tỉnh, Công đoàn Quảng Ninh hiện đang quản lý hơn 111.000 đoàn viên, người lao động trên địa bàn tỉnh. Giai đoạn 2023-2025: các cấp công đoàn trong tỉnh đã kết nạp mới trên 30.200 đoàn viên, thành lập mới 206 công đoàn cơ sở, toàn tỉnh hiện có hơn 1.255 công đoàn cơ sở; đã có gần 200.000 công nhân lao động được tham gia học tập nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp; trên 110.000 lượt đoàn viên, người lao động được tuyên truyền, phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; phong trào sáng kiến, cải tiến kỹ thuật phát triển mạnh với trên 30.000 sáng kiến được áp dụng trong 5 năm qua, làm lợi hàng trăm tỷ đồng cho doanh nghiệp và xã hội.
Nhận thức sâu sắc vai trò của giai cấp công nhân trong sự nghiệp phát triển tỉnh Quảng Ninh, thời gian qua các cấp ủy đảng, chính quyền, tổ chức công đoàn và cộng đồng doanh nghiệp đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo triển khai nhiều chủ trương, giải pháp xây dựng đội ngũ công nhân lớn mạnh; xây dựng người công nhân Quảng Ninh vừa “hồng” vừa “chuyên”, có tri thức, kỹ năng nghề nghiệp cao, ý thức công dân và trách nhiệm xã hội, đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh trong kỷ nguyên số. Đặc biệt, Chương trình hành động số 11-CTr/TU của Tỉnh ủy triển khai thực hiện Chỉ thị số 58-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng, pháp luật cho công nhân trong tình hình mới đã xác định rõ mục tiêu xây dựng lớp công nhân có bản lĩnh chính trị, ý thức pháp luật, tác phong công nghiệp và văn hóa lao động hiện đại. Cùng với đó, tổ chức Công đoàn Quảng Ninh đã chủ động triển khai Đề án “Lan tỏa truyền thống văn hóa công nhân vùng Mỏ, tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm’ trong đội ngũ công nhân, viên chức, lao động trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh”, Đề án hướng tới đưa những giá trị truyền thống tốt đẹp của giai cấp công nhân vùng Mỏ trở thành nền tảng tinh thần, chuẩn mực văn hóa và động lực hành động của mỗi đoàn viên, người lao động trong thời đại mới.
Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc xây dựng đội ngũ công nhân hiện đại không chỉ dừng lại ở giáo dục truyền thống mà còn phải gắn với nâng cao tri thức, kỹ năng nghề nghiệp và năng lực thích ứng với công nghệ mới. Cùng với cả nước, tỉnh Quảng Ninh đang triển khai mạnh mẽ Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, và trong bối cảnh đó, đội ngũ công nhân Quảng Ninh cần được xác định là một trong những lực lượng trung tâm của quá trình chuyển đổi đó. Mỗi công nhân không chỉ là người lao động trực tiếp mà còn phải từng bước trở thành “công dân số”, có khả năng tiếp cận tri thức mới, ứng dụng công nghệ mới, thích ứng với môi trường sản xuất thông minh và tham gia tích cực vào quá trình đổi mới sáng tạo tại doanh nghiệp. Đây chính là yêu cầu tất yếu để nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và chất lượng tăng trưởng của tỉnh trong giai đoạn tới. Nghị quyết Đại hội XIV Công đoàn Quảng Ninh nhiệm kỳ 2025-2030 đã đặt ra mục tiêu đến năm 2030, có ít nhất 65% công nhân lao động tại các doanh nghiệp có tổ chức Công đoàn được tham gia học tập nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp. Cùng với đó, cần đặc biệt quan tâm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; tăng cường đào tạo nghề, đào tạo lại, đào tạo nâng cao kỹ năng số, kỹ năng nghề nghiệp và kỹ năng thích ứng với môi trường sản xuất thông minh. Đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời trong công nhân lao động; khuyến khích người lao động chủ động cập nhật tri thức mới, làm chủ khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
Thực hiện Nghị quyết Đại hội XV Công đoàn Quảng Ninh nhiệm kỳ 2025-2030, Nghị quyết Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam nhiệm kỳ 2026-2031, các cấp công đoàn trong tỉnh đang tập trung đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động; nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề; phát động sâu rộng các phong trào thi đua yêu nước, tạo môi trường để công nhân rèn luyện, cống hiến và trưởng thành. Nổi bật là việc triển khai phong trào thi đua “Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt” giai đoạn 2026-2031. Đây không chỉ là phong trào thi đua lao động sản xuất đơn thuần mà còn là giải pháp quan trọng nhằm cụ thể hóa mục tiêu xây dựng đội ngũ công nhân hiện đại, có trình độ chuyên môn cao, khả năng sáng tạo và năng lực làm chủ công nghệ. Thông qua phong trào, hàng nghìn sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, giải pháp ứng dụng khoa học công nghệ được triển khai vào thực tiễn sản xuất, góp phần nâng cao năng suất lao động, hiệu quả sản xuất kinh doanh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Đồng thời, các cấp công đoàn tiếp tục đẩy mạnh phong trào học tập suốt đời cho CNLĐ trong doanh nghiệp đến năm 2030, phong trào “Bình dân học vụ số”, thi đua đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong công nhân lao động; tạo điều kiện để người lao động tiếp cận tri thức mới, nâng cao kỹ năng số, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng với môi trường sản xuất hiện đại. Đây là những yếu tố then chốt để xây dựng lực lượng lao động chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn mới.
Bên cạnh việc nâng cao trình độ chuyên môn, việc xây dựng bản lĩnh chính trị, ý thức pháp luật, tác phong công nghiệp và văn hóa công nhân tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” ngày nay được thể hiện không chỉ trong lao động sản xuất mà còn trong ý thức chấp hành pháp luật, kỷ luật lao động, tinh thần trách nhiệm với doanh nghiệp, với cộng đồng và xã hội; trong khát vọng cống hiến, tinh thần đổi mới sáng tạo và ý chí vươn lên làm chủ khoa học công nghệ. Từ đó Ban Thường vụ LĐLĐ tỉnh tiếp tục cụ thể hoá Chương trình hành động số 11-CTr/TU của Tỉnh ủy thực hiện Chỉ thị số 58-CT/TW của Ban Bí thư bằng những nhiệm vụ, giải pháp cụ thể phù hợp trong bối cảnh hiện nay, trọng tâm là đẩy mạnh, đa dạng hoá, số hoá các nội dung, hình thức tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng, pháp luật, bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc và truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” cho công nhân lao động, Nghị quyết Đại hội XV Công đoàn Quảng Ninh nhiệm kỳ 2025-2030 đã đặt ra mục tiêu đến hết năm 2030, 85% trở lên đoàn viên, người lao động được tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách.
Ban Thường vụ LĐLĐ tỉnh tập trung chỉ đạo các cấp công đoàn toàn tỉnh tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động; nâng cao hiệu quả đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động; xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ. Đồng thời phát động sâu rộng các phong trào thi đua yêu nước, trọng tâm là phong trào “Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt” giai đoạn 2026-2031; khuyến khích sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất và quản lý.
Trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng đã khẳng định: xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, lớn mạnh là nhiệm vụ chiến lược lâu dài của Đảng và hệ thống chính trị. Đối với Quảng Ninh – địa phương có truyền thống công nhân vùng Mỏ anh hùng và là một trong những cực tăng trưởng của khu vực phía Bắc, yêu cầu này càng mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thực hiện Nghị quyết số 17-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Quảng Ninh trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển nhanh, bền vững, việc xây dựng đội ngũ công nhân không chỉ dừng lại ở nâng cao trình độ chuyên môn, tay nghề mà còn phải hướng tới xây dựng lớp công nhân mới có khát vọng cống hiến, có văn hóa, có bản lĩnh chính trị, có năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng làm chủ công nghệ hiện đại. Đặc biệt, cần gắn việc xây dựng đội ngũ công nhân hiện đại với xây dựng môi trường văn hóa lao động tiên tiến, lan tỏa sâu rộng giá trị văn hóa công nhân vùng Mỏ và tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm”; coi đây là nguồn lực nội sinh quan trọng để xây dựng con người Quảng Ninh phát triển toàn diện, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu đưa Quảng Ninh trở thành tỉnh kiểu mẫu, giàu đẹp, văn minh, hiện đại.
Thực tiễn phát triển của Quảng Ninh cho thấy, ở đâu phát huy tốt truyền thống công nhân Vùng Mỏ, ở đó xuất hiện nhiều tập thể, cá nhân tiêu biểu, nhiều mô hình sản xuất hiệu quả, nhiều sáng kiến làm lợi cho doanh nghiệp và xã hội. Đó chính là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” trong thời đại mới. Đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với những thời cơ và thách thức đan xen. Để hiện thực hóa mục tiêu đưa Quảng Ninh sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trong năm 2026 và xây dựng Quảng Ninh trở thành địa phương kiểu mẫu, giàu đẹp, văn minh, hiện đại, một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là tiếp tục xây dựng đội ngũ công nhân ngày càng lớn mạnh cả về số lượng và chất lượng, từ đó đòi hỏi mỗi công nhân Quảng Ninh cần không ngừng học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp, làm chủ khoa học công nghệ, tiên phong trong đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Hơn 90 năm đã trôi qua kể từ cuộc Tổng bãi công của thợ mỏ năm 1936, nhưng tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm” vẫn vẹn nguyên giá trị và đang được tiếp nối bằng những hành động thiết thực của lớp công nhân hôm nay. Từ những người thợ lò nơi hầm sâu, công nhân tại các khu công nghiệp, cảng biển, nhà máy, đến đội ngũ lao động trong các lĩnh vực dịch vụ, du lịch, công nghệ cao, tất cả đang góp phần viết tiếp truyền thống vẻ vang của giai cấp công nhân Vùng Mỏ bằng tri thức, sáng tạo, bản lĩnh và khát vọng cống hiến. Phát huy truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, xây dựng đội ngũ công nhân Quảng Ninh ngày càng hiện đại, lớn mạnh không chỉ là yêu cầu khách quan của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa mà còn là nhiệm vụ chính trị quan trọng nhằm xây dựng con người Quảng Ninh phát triển toàn diện, tạo nguồn lực nội sinh vững chắc để thực hiện khát vọng xây dựng tỉnh Quảng Ninh trở thành tỉnh kiểu mẫu, giàu đẹp, văn minh, hiện đại trong thời kỳ phát triển mới.
